skip to Main Content

İstanbul95 hakkında merak edilenler

İstanbul95 programının hedefi nedir?

İstanbul95 programı İstanbul’a üç yaşında sağlıklı bir çocuğun boyu olan 95cm’den bakmanın, kentin planlanması, kamu hizmetleri ve altyapı açısından yaratacağı farkları, kentle ilgili karar vericilerle tartışmayı ve bu yönde yatırımlar yapmayı, İstanbul’daki ilçe belediyelerinin yürütmekte oldukları çocuk ve ebeveynleri destekleyici program ve projelerle ilgili var olan kapasitelerini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

İstanbul95 programı fikri nereden doğdu?

Bernard van Leer Vakfı programlarından biri olan Kent95 çerçevesinde çocuğa uyumlu, öncü ve örnek şehirlerin oluşturulmasına katkı sağlamaktadır. İstanbul95, İstanbul’a 3 yaşında sağlıklı bir çocuğun boyundan, 95 cm’den bakabilme ana fikrinden yola çıkmıştır. Etkili ve yaygın hizmetlerin üretilebilmesi için yerel yönetimlerle işbirliği yapılmasının gerekliliğinden hareketle, program belediyeler tarafından yürütülmektedir.

Dünyada bu programın benzerleri var mı?

Program Bogota, Bhubaneshwar ve Sao Paolo‘da da aktif olarak uygulanıyor.

Diğer ülkelerde yürütülen çalışmalara erişmek için tıklayınız.

0-3 yaş neden önemli?

Erken çocukluk tabir edilen 0-3 yaş dönemi, fiziksel, bilişsel ve sosyo-duygusal becerilerin gelişimi açısından altın çağ olarak kabul edilmektedir. Araştırmalar çocukların beyin gelişimlerine bağlı olarak bilişsel ve zihinsel yetilerinin % 85’ini yaşamlarının ilk üç yılında tamamladığını göstermektedir. Bu nedenle çocukların ilk üç yıllarını gelişimlerini destekleyecek sağlıklı ortamlarda geçirebilmeleri çok önemlidir. Hayatlarının ilk 3 yılında çocuklara ve ebeveynlerine yönelik yapılan yatırımlarla destekleyici sistemler oluşturulabilir ve uzun dönemde çocukların eğitim ve sosyal hayatlarına olumlu katkılar sağlanabilir.

Program genel olarak hangi bileşenlerden oluşuyor?

Program kapsamında Beyoğlu, Maltepe, Sarıyer ve Sultanbeyli Belediyeleri’nin yürütmekte oldukları çocuk ve ebeveynleri destekleyici program ve projelere ilave olarak, çocuklar ve ebeveynlerine yönelik ebeveyn rehberliği, 0-3 yaş çocukla uyumlu park ve yeşil alan tasarımı, Erken çocukluktaki gelişimin önemine dikkat çeken saha etkinlikleri, seminer ve atölye çalışmaları, sergi ve konferanslar düzenlenecektir.

Programın finansal destekçisi / destekçileri kimdir?

Programın finansal ve teknik desteği Bernard van Leer Vakfı tarafından sağlanmaktadır.

Bernard van Leer Vakfı kimdir? Faaliyet amacı nedir? Türkiye dışında başka hangi ülkelerde faaliyet gösteriyor?

Bernard van Leer Vakfı, “sosyal ve ekonomik olarak dezavantajlı konumdaki çocukların olanaklarını arttırmak” hedefiyle hareket eden Hollanda merkezli bir sivil toplum kuruluşudur.

Bugüne kadar 50’nin üzerinde ülkede erken çocukluk dönemiyle ilgili çalışmalara destek veren Vakıf, şu anda küresel programının yanı sıra Brezilya, Fildişi Sahili, Hindistan, Hollanda ve Türkiye gibi farklı coğrafyalarda çalışmalara destek sunmaktadır. Vakıf üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, şirketler ve yerel yönetimlerle iş birlikleri yaparak dezavantajlı ailelerin çocuklarına yönelik çeşitli araştırma, iletişim ve uygulama projelerini desteklemiştir.

Bernard van Leer Vakfı ile ilgili detaylı bilgi için: https://bernardvanleer.org/tr

Bernard van Leer Vakfı ne zamandır İstanbul'da faaliyet gösteriyor?

Vakıf Türkiye’de 1994 yılından beri faaliyet göstermektedir.

Bernard van Leer Vakfı’nın Türkiye çalışmaları hakkında daha detaylı bilgi için: https://bernardvanleer.org/tr/country/turkey/

Bernard van Leer Vakfı Türkiye'de bugüne kadar hangi projeleri gerçekleştirdi?

Bernard van Leer Vakfı bugüne kadar sivil toplum kuruluşları, yüksek eğitim kurumları ve kamu kurumlarıyla çeşitli alanlarda işbirliklerinde bulunmuştur. 2016 yılına kadar çocuğa yönelik şiddetten ebeveynliğe kadar farklı alanlarda projelere destek vermiştir.

Bernard van Leer Vakfı program ve proje yürüteceği ülkeleri nasıl, neye göre seçiyor? Neticelerinin uzun sürede görülebileceği bu gibi çalışmalarda diğer ülkelerde ne gibi kazanımlar elde ettiniz?

Proje yürütülecek ülkeler Vakfın Yönetim Kurulu tarafından, başka ülkelere örnek teşkil edebilecek ülkeler arasından seçilmektedir.  

Vakıf, Brezilya’da 1,5 milyon çocuğa ulaşacak bir erken çocukluk programının uygulanmasında hükümete destek vermekte, Peru’da Sağlık ve Sosyal Kalkınma Bakanlıkları ile birlikte Amazonlar bölgesinde bir erken çocukluk programı yürütülmesine destek olmaktadır. Vakıf, Hindistan’ın Odisha Eyaleti’nin Akıllı Kent plan ve uygulamasında erken çocuklukla ilgili temel göstergelerin ülke geneline yaygınlaşmasını sağlamıştır. 

Diğer ülkelerde yürütülen çalışmalara erişmek için tıklayınız.

Programda kimler ve hangi kurumlar ile işbirliği yapılmaktadır?

Programın ana paydaşları Beyoğlu Belediyesi, Maltepe Belediyesi, Sarıyer Belediyesi ve Sultanbeyli Belediyesi ‘dir. Boğaziçi ÜniversitesiKadir Has Üniversitesi, Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV) gibi çeşitli kurum ve kuruluşlardan operasyonel ve teknik amaçlı destek alınmıştır. Tıklayınız.

Programa kimler katılacak?

Her bir katılımcı ilçede dezavantajlı mahallelerden seçilen 120, toplamda 480 aile ile Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği projesi yürütülecektir.

Programa katılan dezavantajlı aileler neye göre seçildi?

Program kapsamında TESEV, Kadir Has Üniversitesi İstanbul Çalışmaları Merkezi işbirliği ile ilçelerdeki rayiç bedeller ve TÜİK verilerine dayanarak çocuğa ve aileye yönelik hizmetlerin incelendiği ilçe haritalarının tasarımını gerçekleştirmiştir.

Tüm saha çalışmalarının belkemiğini oluşturan haritalar, İstanbul95 programının katkı sunmayı hedeflediği dezavantajlı bölgelerin seçiminden, ev ziyaretlerine katılacak ailelerin seçimine kadar tüm kararların alınmasına temel teşkil etmektedir.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesinin bilimsel dayanağı nedir?

Proje, dünyada çeşitli ülkelerde uygulanan ve etkisi kanıtlanmış West Indies Üniversitesi’nin ‘Reach Up and Learn’ Programı ve ‘Path’ adlı sağlık kuruluşunun desteğiyle Türkiye’deki ailelerin ihtiyaçlara göre adapte edilmiş, beslenme konusunda T.C. Sağlık Bakanlığı’nın rehber kitaplarından yararlanılmış ve kültürel ve sosyal normlar gözetilerek Türkiye için özgün bir proje geliştirilmiştir.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesini kim hazırladı?

Proje Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Eğitim Bilimleri Bölümü ve Psikoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından hazırlanmıştır.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesini sahada kim yürütecek?

Proje sahada Beyoğlu, Maltepe, Sarıyer ve Sultanbeyli Belediyelerinin sosyal uzmanları tarafından uygulanacaktır.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesi neleri kapsıyor?

Beyoğlu, Maltepe, Sarıyer ve Sultanbeyli Belediyeleri’nin dezavantajlı mahallelerden seçilen aileler, gebelikten başlayarak beslenme, sağlık, bakım, doğum sonrası depresyon, çocuk ve beyin gelişimi konularında bilgilendirilecek ve hazırlanan eğitsel malzemeler yoluyla destek sunulacaktır.

Ev ziyaretlerinin akışı aşağıdaki gibi planlanmıştır:

  • Bir önceki ziyaret programının üzerinden geçilmesi,
  • Hazırlanan içeriğe ve malzemelere bağlı olarak o hafta gerçekleşecek ziyaretin amacı ve temel konular hakkında ebeveynin bilgilendirilmesi,
  • Ev ziyaretçisinin o haftanın konusu olan oyun/uygulamayı çocukla gerçekleştirmesi,
  • Aynı oyun/uygulamanın ebeveyn ve çocuk tarafından gerçekleştirilmesi ve ev ziyaretçisi tarafından ebeveyne geri bildirim verilmesi,
  • Bir sonraki görüşmeye kadar yapılması önerilen uygulamalar hakkında ebeveynin bilgilendirmesi.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesi kapsamında ailelere verilecek Bebek Sepeti nedir, içinde neler var?

Boğaziçi Üniversitesi tarafından hazırlanan, bakım ve çocuk gelişimiyle ilgili bilgilendirme kartları ve belediyeler tarafından tedarik edilecek çocuğun ilk 6 ayda ihtiyacı olan gelişim ve bakım malzemelerinden oluşan bebek sepetleri ev ziyaretleri programına dahil edilen ailelere verilecektir.

Program kapsamında ayrıca Önemsiyoruz Tasarım Girişimi oyun halısı, uyku tulumu ve sling (ana kucağı) gibi destekleyici malzemelerin düşük maliyetli ve kolay üretilebilir modellerini tasarlamıştır. Bu tasarımlar açık kaynak olup, Önemsiyoruz Tasarım Girişimi dileyen belediyelere bu malzemelerin üretim süreçleri için eğitim verecek, belediyeler eğer isterlerse bunları bebek sepetlerine dahil edebilecektir.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesi kapsamında ailelere başka ne gibi bilgiler verilecek?

Ziyaretler sırasında, 0-8 yaş arası çocuğu olan ebeveynlere Ailelere, “Sosyal Hizmetler Yönlendirme Rehberi” yardımıyla eğitim, sağlık, istihdam ve diğer yardım ve haklarına erişimleri hakkında bilgilendirme yapılacaktır.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesi kapsamında elde edilen bilgiler nerede saklanacak, ne amaçla kullanılacak?

Projenin sürdürülebilirliğini sağlamak ve başka belediyelerin sonraki uygulamalarına emsal olabilmek amacıyla, saha çalışmalarında elde edilen bilgiler program için özel oluşturulan dijital bir veritabanında saklanacaktır. Pilot olarak uygulanacak projenin daha sonra farklı kurum ve kuruluşlar tarafından da kullanılabilmesi için, veriler kullanılarak bir etki analizi çalışması da yürütülecektir.

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesi ne kadar sürecek?

Proje 18 ay süreyle devam edecektir.

4 ilçede belirlenmiş dar gelirli ve 0-3 yaş arası çocuğu olan ailelere yapılan hane ziyaretleri tamamlandığında nasıl bir sonuç hedefliyorsunuz?

  • Çocukların dil gelişiminde akranlarına göre ilerleme
  • Ebeveynlerin, daha çok annelerin, ruh sağlıkları konusunda iyileşme
  • Ebeveynlerin çocuk gelişimini destekleyici davranışlarında artış

Ev Ziyareti Temelli Ebeveyn Rehberliği Projesinin teknik takibini kim yapacak?

Boğaziçi Üniversitesi tüm proje boyunca ev ziyaretçilerine içerik konusunda danışmanlık yaparak, projenin teknik işleyişini tüm program boyunca takip edecektir.

Programa başka paydaşlar dahil olmak isterse ne yapmalı?

İstanbul95 programı bir pilot program olarak tasarlanmıştır ve bu haliyle sadece Beyoğlu, Maltepe, Sarıyer ve Sultanbeyli Belediyeleri programa dahil edilmiştir. Programın daha sonra farklı kurum ve kuruluşlar tarafından da kullanılabilmesi amacıyla program süresince toplanan veriler kullanılarak bir etki analizi çalışması yürütülecektir. Bu çalışmanın sonunda programın başka belediyeler tarafından uygulanabilmesi mümkün olacaktır.

Park veya oyun alanlarının tasarımını kim gerçekleştirecektir?

Park tasarımları, Columbia Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin Kent Laboratuvarı Studio-X İstanbul ve Superpool Mimarlık işbirliği ile gerçekleşecektir.

Park veya oyun alanlarının yapımını kim üstlenecektir?

Programa dahil olan belediyeler parkların yapımını üstlenecektir.

Program dahilinde kaç adet park veya oyun alanının tasarımı hedeflenmiştir?

Her bir belediye için bir adet park tasarımı yapılacaktır.

Park ve oyun alanı tasarımı sırasında hangi kriterler göz önüne alınacaktır?

Park ve oyun alanları 0-3 yaş arası çocukların ve ailelerinin kamusal alanlardaki ihtiyaçları göz önüne alınarak tasarlanacaktır.

Diğer belediyeleri 0-3 yaş çocukla uyumlu park tasarımı konularında bilgilendirmek üzere herhangi bir şey yapılacak mı?

Columbia Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin Kent Laboratuvarı Studio-X İstanbul ve Superpool Mimarlık, rol alan belediyelerin belirleyeceği kamusal alanlarda yapılacak, 0-3 yaş çocukla uyumlu oyun alanları ve parkları tasarlayacak ve belediyeler için kamusal alan tasarımı rehberi hazırlayacaktır.

Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’nde açılacak yüksek lisans tasarım modülünün içeriği nedir?

Program kapsamında Studio-X İstanbul ve Superpool Mimarlık işbirliğiyle Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’nde yüksek lisans öğrencileri için disiplinler arası bir tasarım modülü açılacaktır. Bu modül ile hedeflenen, genç mimarların, kent tasarımcılarının ve şehir planlamacılarının 0-3 yaş arası çocukların ve ailelerinin kamusal alanlardaki ihtiyaçları konusunda farkındalıklarını artırmaktır. Öğrenciler bu sayede farklı sosyal, kamusal, ekolojik, teknolojik ve kültürel bağlamlarda çalışma imkanı yakalamaları, tasarım sırasında karşılarına çıkacak karmaşık sosyal problemleri çözebilme becerilerini geliştirebilmeleri mümkün olacaktır.

Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’nde açılacak yüksek lisans tasarım modülünün uygulayıcısı kimdir?

Tasarım modülünün uygulamasını Columbia Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin Kent Laboratuvarı Studio-X İstanbul ve Superpool Mimarlık birlikte üstlenecektir.

Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’nde açılacak yüksek lisans tasarım modülü neyi hedeflemektedir?

Bu modül ile hedeflenen, genç mimarların, kent tasarımcılarının ve şehir planlamacılarının 0-3 yaş arası çocukların ve ailelerinin kamusal alanlardaki ihtiyaçları konusunda farkındalıklarını artırmaktır. Öğrenciler bu sayede farklı sosyal, kamusal, ekolojik, teknolojik ve kültürel bağlamlarda çalışma imkanı yakalamaları, tasarım sırasında karşılarına çıkacak karmaşık sosyal problemleri çözebilme becerilerini geliştirebilmeleri mümkün olacaktır.

İlçe haritalarını kim yapıyor?

İlçe haritaları TESEV, Kadir Has Üniversitesi İstanbul Çalışmaları Merkezi işbirliği ile ilçelerdeki rayiç bedeller ve TÜİK verilerine dayanarak, çocuğa ve aileye yönelik hizmetlerin incelenmesi suretiyle gerçekleştirilecektir.

İlçe haritalarının kime, nasıl bir fayda sağlaması hedefleniyor?

Haritalar iki yönlü olarak fayda sağlayacaktır. Vatandaşlar yerel yönetimlerin kendilerine sunduğu hizmetlere ait detaylı bilgilere internet üzerinden kolayca erişebilirken, yerel yönetimlerin hizmetleri gerçek ihtiyaç sahiplerine ve doğru bir hizmet karmasıyla ulaştırması mümkün olacaktır. Hizmet kalitesinin ve buna bağlı olarak oluşan toplumsal faydanın artması, veriye dayalı karar alma mekanizmalarının harekete geçirilmesi ile doğru orantılıdır.

Ayrıca, tüm saha çalışmalarının belkemiğini oluşturan haritalar, İstanbul95 programının katkı sunmayı hedeflediği dezavantajlı bölgelerin seçiminden, ev ziyaretlerine katılacak ailelerin seçimine kadar tüm kararların alınmasına temel teşkil etmektedir.

Geliştirilen haritaların, üzerinde ilgili belediyelerin sunduğu hizmetlerin de yer aldığı daha gelişmiş bir versiyonu programın ilerleyen aşamalarında internet üzerinden vatandaşların kullanımına açılacaktır.

Neticelerinin uzun sürede görülebileceği bu gibi projelerin sürdürülebilir olması için neler yapıyorsunuz?

Pilot olarak uygulanacak programın yaratacağı sosyal ve ekonomik etkinin ölçümlenmesi için Boğaziçi Üniversitesi bir etki analizi çalışması yürütecektir. Çalışma çocukların fiziksel, bilişsel, dil ve sosyo-duygusal gelişimlerini, ebeveyn çocuk etkileşimini ve programın ekonomik etkisini ölçmeyi hedeflemektedir.

İstanbul95 programının farklı bileşenlerinin, daha sonra farklı kurum ve kuruluşlar tarafından da hayata geçirilerek yaygınlaşması için bir teknik destek programı geliştirilecek. Böylece kendi ilçesinde daha geniş hedef kitleye bu hizmeti vermek isteyen yerel yönetimlere etkileri ölçülmüş, içerikleri ve kaynakları belli bir program devretmek mümkün olacak.

İstanbul95, daha önce Brezilya ve Jamaika’da uzun yıllar uygulanmış ve sonuçları ölçülerek yaygınlaştırılırmış programlardan Türkiye’ye adapte edilmiştir. Dolayısıyla Türkiye’de uygulanan bu program ilerleyen yıllarda benzer sosyo – ekonomik yapıdaki yerlerde adapte edilerek uygulanabilir.

Back To Top